01Pitve: het heuvelgehucht boven Jelsa

Pitve ligt 168 m boven zeeniveau in de heuvels boven Jelsa. Er wonen ongeveer 90 mensen. Jelsa begon in de 14e eeuw als vissershaven van Pitve, en het gehucht is een van de oudste nederzettingen op het eiland. Het werd gebouwd als uitkijkpost over de velden en dorpen beneden.

Tussen Boven- en Onder-Pitve staan de parochiekerk van Sint-Jacobus (Sv. Jakov), een begraafplaats en de oude school, die nu een wijncoöperatie is. Er is hier geen lijst met bezienswaardigheden. De charme zit in de stenen straatjes, de terrasvormige wijngaarden en de stilte tegen het midden van de middag.

Lokale tip: Ga 's avonds vroeg. Het licht is mooier, de hitte is afgenomen en de straatjes zijn leeg van dagtripgroepen.

02Vrisnik: lunchen in een konoba in een werkend dorp

Vrisnik ligt op korte afstand van Jelsa en is een ideale plek voor de lunch. De familiebedrijven (konoba's) serveren huisgemaakt eilandeten, zoals gerechten in de stijl van peka, en lokale wijn. Reserveer vooraf in juli en augustus, want er zijn maar weinig tafels.

03De tunnel van Pitve en Zavala: de rustige zuidkust

De weg vanuit Jelsa klimt door Pitve en Vrisnik en gaat dan een ruw uitgehouwen tunnel van 1.500 m lang in. Aan de andere kant komt men uit op de zuidkant van Hvar. Het eerste uitzicht omvat het eilandje Šćedro, daarachter Korčula, en verderop het kleine eiland Sušac.

Zavala is een uitloper van Pitve. Het oudere bovendeel heeft gerestaureerde stenen huizen. Nieuwere huizen aan de zee worden in de zomer meestal aan toeristen verhuurd. Kiezelstranden lopen langs de kust richting Ivan Dolac en Sveta Nedjelja. Het water is helder en het landschap wordt gevormd door steile wijngaarden. Zavala heeft ook een restaurant dat bekendstaat om de Pitovska-taart, een lokaal gebak.

Praktisch: De tunnel is smal. Rijd langzaam, gebruik je koplampen en houd er rekening mee dat je voorrang moet verlenen aan tegemoetkomend verkeer.

04Wandelpad Vratnik–Zavala over de Sint-Antoniusheuvel

Een oud slingerpad klimt van de Vratnik-kloof naar Zavala over de heuvel Sint-Antonius (550 m). Het is de belangrijkste wandelroute in het gebied en geschikt voor beginners en ervaren wandelaars. Begin vroeg en neem minstens 1,5 liter water per persoon mee, want er is weinig schaduw. De kant van Pitve van de tunnel is ook een startpunt voor lokale klimroutes.

05Lavendel aan de rand van het stadje

Hvar was ooit een grote lavendelproducent. De eerste struik werd in 1928 geplant, en in 1947 werd er ongeveer 30 hectare verbouwd. Er zijn nog maar weinig velden over. Eén perceel van 1 hectare ligt aan de ingang van Jelsa. De gebruikelijke bloeiperiode is van eind juni tot begin juli.

06Za Križen: de nachtprocessie

Op de nacht van Witte Donderdag naar Goede Vrijdag verbindt de processie Za Križen zes nederzettingen: Jelsa, Pitve, Vrisnik, Svirče, Vrbanj en Vrboska. Ze wordt al vijf eeuwen zonder onderbreking gehouden en wordt beschermd door UNESCO. Bezoekers mogen er met respect naar kijken, maar het is een religieus evenement, geen show. Kleed je ingetogen en gebruik geen flits.

07Wat je beter kunt overslaan

Sla de georganiseerde speedboot- en „verborgen parels”-bootexcursies over die vertrekken vanuit Makarska of Omiš en onder de naam Jelsa worden verkocht. Ze hebben niets te maken met de dorpjes landinwaarts van Jelsa, en een huurauto of scooter bereikt de echte verborgen plekjes goedkoper.

08Vervoer

Een auto of scooter is de praktische keuze. Pitve, Vrisnik en de tunnel zijn allemaal binnen 10 tot 20 minuten vanuit Jelsa bereikbaar. Bussen naar de heuvelplaatsen rijden zelden, dus controleer de actuele dienstregeling bij het busstation van Jelsa voordat je erop rekent. Tank vol in Jelsa voordat je naar het zuiden rijdt.