Lopud is slechts 4,63 vierkante kilometer groot, maar de overgrote meerderheid van de bezoekers blijft vrijwel uitsluitend op het traject van 1,5 kilometer tussen de hoofdhaven en de baaien met zand aan de zuidkant. Daardoor blijven het binnenland, de hoge heuvelruggen en de noordkust volledig onbenut, zelfs in de piekmaanden juli en augustus. Voor wie bereid is steile hellingen te beklimmen en over rotsachtig terrein te lopen, biedt Lopud een dicht opeengepakt geheel van middeleeuwse ruïnes, vergeten landbouwpaden en geïsoleerde zwemplekken die ver van de gangbare toeristenroute liggen.
De meeste dagjesmensen betalen meteen €3 voor de elektrische golfkarshuttle naar de zuidkust, maar in de middagzon in die chaotische rij staan is zonde, want de schaduwrijke historische wandelpaden steken het eiland bijna even snel over. Wie de minder bekende delen van Lopud wil verkennen, moet wel wat inspanning leveren, een beetje kunnen navigeren en goede schoenen dragen, maar dan ontdek je een heel andere versie van het eiland, met stille dennenbossen en een historisch gevoel van afzondering.
01Wandelroutes in het binnenland verkennen
Het binnenland van Lopud wordt bepaald door een centrale heuvelrug die oploopt tot een hoogte van 216 meter op de Polačica-top. Terwijl de belangrijkste betonnen weg dwars over het laagste punt van het eiland loopt, kruist een netwerk van oudere stenen en aarden paden de hogere delen. Deze paden werden oorspronkelijk door lokale boeren gebruikt om olijfgaarden en wijngaarden te bereiken, waarvan er inmiddels veel zijn overwoekerd door dichte maquis en bossen van Aleppodennen.
Het pad naar het Sutmiho-fort
Sutmiho (het Fort van Sint-Michaël) ligt nabij het hoogste punt van het eiland en is een van de opvallendste, maar tegelijk minst bezochte historische plekken op Lopud. Om de ruïnes te bereiken, moeten wandelaars de centrale promenade links laten liggen en landinwaarts gaan door de smalle woonstraatjes achter de basisschool. Het beton maakt geleidelijk plaats voor een aarden pad, dat af en toe gemarkeerd is met verweerde rood-witte wandelcirkels.
De klim duurt ongeveer 45 tot 60 minuten. De route heeft losse stenen, blootliggende boomwortels en steile haarspeldbochten. Op de top biedt de restant van het 16e-eeuwse fort een vrij uitzicht van 360 graden over de Elafietenarchipel, met de buureilanden Šipan en Koločep, en ook het Pelješac-schiereiland in het noorden. Er is geen toegangsprijs, geen beveiligingshek en geen personeel ter plaatse. Bezoekers moeten voorzichtig zijn bij het lopen langs de afbrokkelende stenen muren, want de constructie van de parapetten wordt niet onderhouden.
De vergeten kapelletjes
Tijdens de economische bloei in de 15e en 16e eeuw telde Lopud meer dan 1.000 inwoners en telde het zo'n 30 kerken en kapellen. Vandaag bestaan veel van deze kleine religieuze gebouwen nog als overwoekerde ruïnes verspreid door de bossen in het binnenland. Om ze te vinden, moet je van de hoofdpaden afwijken en vertrouwen op gps of offline topografische kaarten.
De ruïnes van de Sint-Janskerk (Sv. Ivan) en de Sint-Elias-kerk (Sv. Ilija) liggen in het dichte struikgewas op de oostelijke helling van het eiland. Deze eenbeukige stenen gebouwen hebben geen daken meer, en hun binnenkant is vaak volgegroeid met wilde vijgenbomen en braamstruiken. Er staan geen wegwijzers die naar deze specifieke kapellen leiden. Een tocht door dit gebied biedt een rustige blik op het historische verval van het eiland, lang voordat het uitgroeide tot een modern vakantieoord.
02De ruige noordkust
Terwijl het zuidelijke deel van Lopud menigten trekt vanwege de ondiepe zandbodem, kenmerken de noord- en noordwestkust zich door steile kalksteenrotsen, diep water en rotspunten. Deze gebieden zijn volledig onontwikkeld en bieden een geïsoleerde toegang tot de Adriatische Zee.
Benešin-kaap (Benešin Rt)
Benešin-kaap ligt op de noordwestelijke punt van het eiland en is bereikbaar via een kustwandelpad dat voorbij de hoofdhaven loopt, weg van het commerciële centrum. Nadat het geplaveide pad eindigt, loopt een ruw aards spoor nog 800 meter langs de kustlijn. Het terrein bestaat hier uit scherp kalksteen karst, waarvoor stevige schoenen met harde zolen nodig zijn om veilig te lopen.
Het water bij Benešin-kaap wordt snel diep, wat uitstekende omstandigheden biedt voor snorkelen. Het zicht reikt vaak verder dan 20 meter en laat scholen dorades, octopussen en ingewikkelde onderwaterrotsformaties zien. Door de rotsige omgeving leven hier veel zee-egels. Speciale waterschoenen zijn verplicht om verwondingen te voorkomen. Er is hier geen enkele commerciële activiteit: geen ligbedverhuur, geen strandbars en geen overdekte paviljoens. Bezoekers moeten hun eigen spullen meenemen, waaronder een zonnebrand met hoge beschermingsfactor, want natuurlijke schaduw is zeer beperkt.
De buitenrand verkennen per kajak
De meest effectieve manier om de ontoegankelijke buitenste kliffen van Lopud te verkennen, is vanaf het water. Verschillende lokale aanbieders bij de belangrijkste veerboothaven verhuren kajaks en stand-up paddleboards. Een gewone enkele kajak kost ongeveer €15 per uur of €40 voor een hele dag.
Met een kajak kun je langs Benešin-kaap peddelen en de blootgestelde noordrand van het eiland verkennen. Dit traject bestaat uit kleine, naamloze baaien en diepe inhammen in de kliffen die niet over land bereikbaar zijn. Peddelaars moeten rekening houden met het lokale weer. De Maestral, een overheersende noordwestelijke zomerwind, steekt meestal rond 14.00 uur op en kan het water kolkend maken en sterke stromingen veroorzaken langs de open buitenkust. Vertrekken vóór 9.00 uur zorgt voor kalmer water en makkelijker navigeren.
03De bovenste terrassen van het Đorđić-Mayneri-park
Het Đorđić-Mayneri-park, vlak achter het hoofddorp, is op Lopud een bekende bestemming. Het werd eind 19e eeuw aangelegd door een Venetiaanse edelman. Toch blijft vrijwel al het voetverkeer beperkt tot de brede, vlakke grindpaden bij de ingang van het park. De echt verborgen kanten van deze botanische tuin liggen op de bovenste terrassen.
Wie de smalle, verwaarloosde stenen trappen opklimt, komt bij een reeks vergeten landbouw- en plantkundige terrassen. Deze hogere delen bevatten enorme, overwoekerde bamboebossen, oude johannesbroodbomen en verweerde stenen banken die meer dan een eeuw geleden uit Italië werden geïmporteerd. Het onderhoud in dit deel is minimaal, waardoor de inheemse mediterrane flora zich vermengt met de geïmporteerde historische exemplaren. Door de hoogte heb je bovendien een mooi uitzicht over de haven, zonder het lawaai van de cafés aan de waterkant.
04Praktische informatie voor verkenningen buiten de gebaande paden
Wie de verborgen kanten van Lopud wil verkennen, moet zich goed voorbereiden, want het binnenland en de noordkust hebben helemaal geen moderne voorzieningen.
Proviand en water
In het binnenland van het eiland vind je geen drinkwaterfonteinen, cafés of openbare toiletten. Zomerse temperaturen lopen regelmatig op tot boven de 32°C (90°F). Voordat je het hoofddorp verlaat, moet je dus alle benodigde spullen kopen. De lokale supermarkt Studenac, op ongeveer 100 meter van de veerboothaven, verkoopt flessen water van 1,5 liter voor €1.50, naast vers brood, lokale kazen en gedroogde vleeswaren. Voor een tocht naar Sutmiho in de zomermaanden is minstens twee liter water per persoon nodig.
Schoeisel en veiligheid
Slippers en lichte sandalen zijn absoluut ongeschikt voor de verborgen paden van Lopud. De losse kalksteen, steile hellingen en de doornige begroeiing vragen om wandelschoenen of stevige trailrunningschoenen. Daarnaast moeten wandelaars rekening houden met de neushoornadder (poskok), een giftige slang die in deze regio voorkomt. Beten zijn zeldzaam, maar slangen liggen vaak in de zon op warme stenen muren en open rotsplekken. Door op zichtbare paden te blijven en niet in verborgen spleten te grijpen, vermijd je bijna alle risico's.
Bereikbaarheid
Het mobiele bereik op Lopud is over het algemeen goed, dankzij grote Kroatische netwerken zoals Hrvatski Telekom (HT) en A1. 4G- en 5G-signalen dekken het hoofddorp en de hogere heuvelruggen. Toch valt het signaal vaak weg wanneer je afdaalt in de dichte bosravijnen of wanneer je met de kajak dicht langs de steile noordelijke kliffen vaart. Door offline kaarten te downloaden via Google Maps of gespecialiseerde wandelapps zoals Komoot of AllTrails voordat je het eiland bereikt, kun je altijd navigeren, ook zonder mobiel bereik.
